Snelheid van leven

Waarom vinden sommige mensen het moeilijk om zich aan te passen aan de zichtbare toename van snelheid op zoveel vlakken van het leven? Gebeurt dat overal – of alleen in de ontwikkelde westerse wereld waar de tijd voorbij lijkt te vliegen?

Sociologen en psychologen kunnen ons helpen onze beleving van tijd te begrijpen – en hoe verschillende mensen verschillende gezichtspunten hebben.

1. Technische vooruitgang schept hogere verwachtingen
Hartmut Rosa, een Duitse socioloog, beschrijft hoe vooruitgang ons niet altijd tijd bespaart zoals we zouden verwachten.

Het is veel sneller een sms’je of e-mail te verzenden dan een brief te sturen. Maar die snelheid stimuleert ons om meer berichten te verzenden – en dat geeft ons de indruk dat we het overdreven druk hebben. Wij verwachten veel sneller antwoord dan vroeger met de “trage post”. Dat kan ons stress geven en ons het gevoel geven dat andere mensen ons vertragen.

Van zogenaamd arbeidsbesparende apparaten, zoals vaatwassers en stofzuigers, is aangetoond dat ze daadwerkelijk voor meer werk in het huishouden zorgen. Als het toch zo snel kan, waarom zou u dan niet het huis driemaal per week in plaats van een keer schoonmaken (en dat voelt dan alsof we “altijd” aan het schoonmaken zijn)?

Vooruitgang op het gebied van vervoer betekent dat niemand tweemaal nadenkt over een uur reizen naar werk. We vergeten dat onze grootouders nooit zouden hebben overwogen om een dergelijke reis elke dag te maken, noch zouden zij te lijden hebben onder de stress van files, vertraagde treinen en onverklaarbare vertragingen.

2. Hoe meer keuzes we hebben, hoe meer dingen er zijn die we niet doen
Ontwikkelingen op het gebied van technologie en vervoer geven ons een fantastisch aanbod van manieren om onze vrije tijd door te brengen.

Als het gaat om het plannen van een avond, was het vroeger simpel. Lekker thuis blijven en tv kijken of naar een film gaan. Als wij nu thuis blijven, kunnen we een film op vele apparaten kijken. Als we nu uitgaan, kunnen we kiezen uit een megabioscoop, een filmhuis of zelfs filmclub. Vervolgens moeten we kiezen waar we willen eten, en wat voor soort eten we willen?

Voor onze vakantie kunnen we kiezen uit vrijwel alle bestemmingen ter wereld. Onze enige beperkingen zijn tijd en geld. Het idee van een verlanglijstje van de plaatsen die we “moeten” zien, benadrukt dat velen van ons het gevoel hebben dat we prioriteiten moeten stellen.

Wat we ook beslissen, volgens Hartmut Rosa zijn we ons altijd vooral bewust van wat we kiezen NIET te doen. Er zijn veel meer mogelijke opties dan haalbare opties. Dat kan ons het gevoel geven dat tijd schaars is en dat we alles wat we afwijzen, mislopen.

3. Er zijn verschillende manieren om tijd te zien
De Amerikaanse psycholoog Robert Levine heeft vastgesteld dat er drie soorten van tijdwaarneming zijn.

Mensen die de tijd van de klok hanteren, letten op de klok omdat ze precies weten wanneer hun volgende afspraak gepland staat. Voor deze mensen is de lunch op tijd, misschien van 13:00 – 13:30 uur, en daarna gaan ze door naar hun volgende afspraak.

Mensen die gebeurtenissen hanteren, zijn meer geneigd om te suggereren dat de lunch duurt zolang als het duurt. Ze komen als ze klaar zijn en vertrekken ook wanneer ze klaar zijn. Deze twee typen kunnen elkaar gek maken met hun verschillende opvattingen – zoals iedereen die ooit een feestje heeft georganiseerd zal weten.

Dan is er nog een derde type mens – die wordt vooral aangetroffen in de meest afgelegen plekken in de wereld. Mensen die leven aan de hand van de ‘natuurtijd’, bepaald door de voortgang van de zon en de wisseling van de seizoenen, zijn het meest geneigd te suggereren dat de afspraak is “wanneer de koeien thuiskomen”.

4. Verschillende culturen kijken op verschillende manieren naar tijd
Levine geeft ook een theorie over de verschillende manieren waarop verschillende culturen naar de tijd kijken. Hij onderzocht hoe mensen over de hele wereld veelvoorkomende taken uitvoeren, zoals het kopen van een postzegel of het wandelen van een korte afstand.

Hij constateert dat hoe ontwikkelder een samenleving is, hoe sneller de tijd lijkt te gaan. Mensen werken en lopen sneller (tot 50%) in rijkere, meer geïndustrialiseerde, koelere en meer individualistische samenlevingen. Voor het langzaamste tempo van leven, gaat u naar de minst welvarende, minst geïndustrialiseerde, warmere, meer gemeenschapsgerichte landen. Bovendien gaat de tijd sneller in steden dan op het platteland.

De tijd gaat het snelste van alle plekken in de grote industriële steden van West-Europa en Azië. De bewoners zullen waarschijnlijk zeggen dat ze tevredener zijn met hun leven, maar ook dat ze vaker last hebben van stress. Tijd voelt trager en mensen voelen zich minder gehaast op plattelandsgebieden in minder ontwikkelde landen, zoals Mexico en Indonesië.

5. Als je ergens in opgaat, lijkt de tijd stil te staan
Psycholoog Mihály Csíkszentmihályi schrijft over wat hij noemt de “flow” – de ervaring van het volledig in een activiteit opgaan. We worden volledig ondergedompeld, zijn doelgericht en genieten van alles wat we doen.

Als we in de flow zijn, zitten we dikwijls vol vreugde, presteren we op ons allerbest en hebben we het verstrijken van de tijd niet door. We hebben de neiging aan niks anders te denken – externe prikkels, zoals geluid en temperatuur, of interne prikkels, zoals honger. Of het nu voor werk of een hobby is, dit kan een prachtige manier zijn om gevoelens van drukte en haast tegen te gaan.

som_186x186_microsite_dec-2016