Kwantiteit boven kwaliteit?

Als consumenten hebben we wat voeding betreft eindeloos veel opties. De winkelschappen liggen boordevol producten om uit te kiezen en hoewel de etikettering de afgelopen jaren is verbeterd, kunnen we ons afvragen of dit ons geen vals gevoel van veiligheid geeft.

Worden populaire voedingsmiddelen nog steeds volgestopt met additieven en conserveringsmiddelen, ten koste van de nutritionele voordelen?

Wanneer we voedingsmiddelen gaan kopen, zijn er keuzemogelijkheden te over. Stap een willekeurige supermarkt binnen en de kans is groot dat je zult worden geconfronteerd met gangpaden vol producten. Stel, je wilt brood hebben. Dan hoef je niet enkel tussen een paar broden te kiezen, maar uit een veelheid aan broden, van voorverpakt en voorgesneden brood tot lang houdbaar vacuüm verpakt en vers gebakken brood.

Supermarkten hebben het inkopen van voedingsmiddelen gemakkelijker gemaakt, nu de meeste producten die de gemiddelde consument nodig heeft in één winkel verkrijgbaar zijn. De combinatie van gemak en ontwikkelingen in de levensmiddelentechnologie zorgt ervoor dat veel voedingsmiddelen langer houdbaar zijn – zowel in de winkel als thuis – en dat deze dus niet altijd direct hoeven te worden geconsumeerd.

Etikettering van levensmiddelen

De etikettering van levensmiddelen is de laatste paar jaar wereldwijd verbeterd. Het is tegenwoordig eenvoudiger om informatie te vinden die aangeeft hoe gezond het voedingsmiddel is en of er veel, gemiddeld of weinig vet, verzadigd vet, suiker en zout in zit. Bovendien wordt op de verpakking gewoonlijk aangegeven hoeveel calorieën, vetten, suiker en zout je per 100 gram consumeert.

Met al deze informatie op het etiket ligt het voor de hand om te veronderstellen dat er alles op staat wat je nodig hebt. Maar hoewel het zeker een goede basis is voor zaken zoals vet, suiker en calorieën, moet je er soms toch wat dieper induiken om een volledig beeld te krijgen van alles wat er in je eten zit.

Het lijdt geen twijfel dat de etikettering van voedingsmiddelen is verbeterd. Dit is een goede ontwikkeling, maar in heel veel producten zitten nog steeds additieven en conserveringsmiddelen.
Op het etiket met ingrediënten vind je hier nadere informatie over. Additieven worden toegevoegd om voedingsmiddelen er beter te laten uitzien, beter te laten smaken en langer houdbaar te maken; bovendien maakt het ze soms zelfs goedkoper.

Het op deze manier conserveren van voedingsmiddelen is niet nieuw. Zout wordt bijvoorbeeld al eeuwen voor dit doel gebruikt. Sommige additieven zijn echter natuurlijker dan andere.

Inzicht in additieven

Vaak toegepaste voedseladditieven zijn bijvoorbeeld antioxidanten, die worden toegevoegd aan voedingsmiddelen om te voorkomen dat producten bederven of van kleur veranderen, smaakversterkers, die de smaak van het voedsel versterken, en conserveringsmiddelen, die helpen het eten langer houdbaar en veilig te houden.

Ook kleurstoffen en zoetstoffen worden regelmatig in producten verwerkt, evenals emulgatoren, stabilisatoren, verdikkingsmiddelen en geleermiddelen, waarbij de laatste twee helpen recepten dikker te maken en ervoor zorgen dat ingrediënten die normaal niet goed zouden combineren of binden (zoals water en olie) dat wel doen in het betreffende recept.

Voordat ze aan voedingsmiddelen worden toegevoegd, moeten additieven worden getest om er zeker van te zijn dat ze veilig zijn en ook echt iets ‘toevoegen’ aan het product (ze kunnen niet worden toegevoegd als ze geen doel dienen). Als additieven de veiligheidstests van de EU doorstaan, krijgen ze een E-nummer. Sommige fabrikanten kiezen ervoor om het E-nummer of de volledige naam van het ingrediënt in de ingrediëntenlijst te vermelden.

Wat verwarrend kan zijn, is dat sommige additieven en E-nummers die in de EU zijn goedgekeurd niet per definitie ook elders in de wereld zijn goedgekeurd of ‘veilig’ worden geacht.

Niet alle additieven zijn slecht voor je of beperken de voedingswaarde van voedingsmiddelen. In sommige gevallen krijgen ook natuurlijke ingrediënten een E-nummer. Zo is E300 vitamine C, E101 vitamine B2, E160c paprika en E162 rodebietensap. Andere zijn echter geheel kunstmatig en synthetisch; het zijn dan ook deze additieven waar gezondheidsdeskundigen zich zorgen om maken.

Wat betreft de hoeveelheid additieven en conserveringsmiddelen in voedingsmiddelen, en dus hoe voedzaam een product is (of niet), is een nuttige indicator of de betreffende stof vooraan of juist achteraan in de ingrediëntenlijst wordt vermeld. Ingrediënten worden vermeld op volgorde van gewicht, dus de belangrijkste ingrediënten van een product worden als eerste vermeld.

Als ingrediënten zoals suiker, boter, olie of maïssiroop vooraan in de lijst staan, dan weet je dat het product veel vet of suiker bevat en dus waarschijnlijk niet al te gezond is. Hetzelfde geldt voor E-nummers en additieven: als deze aan het begin van de ingrediëntenlijst staan, dan geeft dit aan dat ze een belangrijke rol spelen in de samenstelling van het product.

Eten zonder additieven

Als je graag voedingsmiddelen met de beste voedingswaarde eet, kies dan niet voor bewerkte voedingsmiddelen, maar voor verse en biologische producten. Deze bevatten meer van de goedheid van de natuur. Ze zijn rijk aan natuurlijke vitaminen en mineralen en zijn niet aangedikt met ongewenste additieven en conserveringsmiddelen.

Helaas zijn de biovoedingsmiddelen vaak in de minderheid in de schappen van de supermarkt. Bij speciaalzaken tref je een groter assortiment aan. Deze producten zijn wellicht duurder, doordat ze niet massaal worden geproduceerd, en ze zijn vaak minder lang houdbaar, omdat ze niet zijn volgestopt met conserveringsmiddelen en additieven om ze langer vers te houden.

Als de kosten een probleem zijn, kan het handig zijn om te bedenken welke voedingsmiddelen het belangrijkst voor je zijn, zowel wat betreft de voedingswaarde als de veelzijdigheid van je maaltijden. Koop van deze producten vervolgens de beste soort. Als je deze goede producten combineert met andere levensmiddelen uit de supermarkt kun je erop vertrouwen dat je de voedingsstoffen binnenkrijgt die je nodig hebt. Eventuele andere voedingsstoffen kan je op een andere manier aanvullen.

Wil je graag bewerkte en geconserveerde voedingsmiddelen vol additieven vermijden, dan kun je beter je eigen eten verbouwen, voedingsmiddelen kopen bij lokale boerderijwinkels of maaltijden bereiden met alleen verse ingrediënten. Het vergt misschien wat meer tijd en planning, maar als je de meest natuurlijke voeding wilt, dan is het alleen al voor je gemoedsrust de moeite waard.

Het voelt goed om bewust bezig te zijn met je gezondheid, voeding en dieet. Het gezegde luidt immers niet voor niets ‘je bent wat je eet’.

veg