De kracht van antioxidanten

Antioxidanten nemen tegenwoordig een belangrijke plaats in in de moderne voedingsleer. Vooral de laatste jaren wordt steeds vaker gesproken over de effecten ervan, mogelijke gunstige eigenschappen en hun mogelijke rol in onze dagelijkse voeding.

Het lijkt erop dat de belangstelling voor antioxidanten zo snel is toegenomen dat de meesten van ons er wel iets over weten, maar niet echt de details kennen. Maar waarom staan ze zo in de belangstelling?

Om deze vraag te beantwoorden moeten we eerst kijken wat antioxidanten precies zijn en waartegen ze ons beschermen: oxidatieve stress.

Wat is oxidatieve stress?

In de natuur vindt een wisselwerking plaats tussen zuurstof en alle biologische cellen, zowel binnenin als aan de buitenkant van elk organisme. Een eenvoudig voorbeeld hiervan is een in stukjes gesneden appel. Het vruchtvlees van de appel wordt blootgesteld aan de lucht en gaat een reactie aan met de zuurstof uit de lucht. De appel wordt daardoor bruin. Dit proces wordt ‘oxidatie’ genoemd. In feite is dit hetzelfde als datgene waardoor een auto gaat roesten.

Oxidatie is een volkomen natuurlijk – en belangrijk – proces. Als je een snee in je vinger hebt, zorgt oxidatie ervoor dat de dode cellen veranderen en worden vervangen door nieuwe cellen, zodat de snee geleidelijk aan geneest.

De term ‘oxidatieve stress’ betekent dat er een verstoord evenwicht bestaat tussen de productie van vrije radicalen en het vermogen van het lichaam om tegenwicht te bieden aan de schadelijke effecten daarvan.

Verschillende soorten antioxidanten

Antioxidanten zijn soorten voedingsstoffen en enzymen die de gezondheid kunnen helpen bevorderen. Verder spelen ze mogelijk een rol bij de vermindering van het risico op chronische ziekten. Dit doen ze de door de strijd aan te gaan met de vrije radicalen die ontstaan als resultaat van oxidatie.

Niet alle vormen van antioxidanten zijn hetzelfde. Eigenlijk zijn er allerlei verschillende soorten. Antioxidanten kunnen oplosbaar zijn in water of in vet. Deze soorten antioxidanten zijn beide belangrijk, omdat ze allebei aangevallen kunnen worden door vrije radicalen.

Tot de wateroplosbare antioxidanten behoren vitamine C en polyfenolen (antioxidanten die in planten voorkomen). Tot de vetoplosbare antioxidanten behoren vitamine A, vitamine E, carotenoïden en liponzuur.

Is oxidatieve stress te voorkomen?

Sommige effecten van oxidatieve stress kun je tegengaan. Het is onwaarschijnlijk dat je lichaam voldoende antioxidanten produceert om alle vrije radicalen te bestrijden. Je kunt daarom wel zelf een bijdrage leveren om het lichaam te ondersteunen. Het kan helpen om bepaalde veroorzakers van vrije radicalen te vermijden, net als een gezond voedingspatroon met veel voedingsmiddelen die van nature antioxidanten bevatten.

Het is goed om te beseffen dat we vaak te maken hebben met talloze omgevingsfactoren waarin we worden blootgesteld aan vrije radicalen, zoals luchtvervuiling, tabaksrook en giftige stoffen. Maar ook oververmoeidheid of stress op het werk of thuis kan leiden tot een verminderd vermogen van je lichaam om oxidatieve stress te lijf te gaan. Het is onmogelijk om al deze factoren uit je leven te bannen, maar als je dagelijks een beetje oplet, kun je de gevolgen ervan verminderen.

Bronnen van antioxidanten

Eén van de eenvoudigste manieren om meer antioxidanten binnen te krijgen is zorgen voor een gezond, uitgebalanceerd dieet. Met name het eten van veel vers fruit en verse groenten van verschillende kleuren is belangrijk.

Een gevarieerde mix van verse voedingsmiddelen is rijk aan antioxidanten. Voorbeelden van producten die je aan je voedingspatroon zou kunnen toevoegen zijn:

  • Tomaten: deze zijn rijk aan lycopeen (dit geeft ze hun rode kleur).
  • Wortelen: bevatten veel van het antioxidant bètacaroteen (dit geeft wortelen hun kenmerkende oranje kleur).
  • Broccoli, prei, eieren, aardbeien en zonnepitten: deze zijn alle rijk aan vitamine A.
  • Appels, bosbessen, paprika, waterkers, bananen, frambozen en spinazie: vormen een belangrijke bron van vitamine C.
  • Amandelen, bramen, volkorenproducten, makreel, kool en walnoten: vormen een belangrijke bron van vitamine E.
  • Watermeloen: ook dit is een belangrijke bron van lycopeen.
  • Citrusvruchten zoals sinaasappels, citroenen, limoenen en grapefruit. Deze bevatten alle gezonde fytochemische stoffen zoals carotenoïden, limonoïden en terpenen.
  • Paranoten, schaaldieren, groene groenten, lever en volkorenproducten: hiervan is bekend dat het belangrijke bronnen van selenium zijn.

Verder is het ook belangrijk wat je drinkt. Groene thee is beter dan zwarte thee, omdat daar een antioxidant met de naam ‘catechine’ in zit. Dit is de reden waarom groene thee vaak wordt aangeprezen als een gezonde drank. Ook aan rode wijn worden antioxidatieve eigenschappen toegeschreven. Hiervoor geldt wel dat nu en dan één glas prima is, en niet meteen een hele fles.

Behalve uitstekende bronnen van antioxidanten zijn deze voedingsmiddelen ook een prima keuze voor een algemeen gezond voedingspatroon. Ze kunnen je dus meer opleveren dan alleen maar een extra dosis antioxidanten.

In sommige onderzoeken is aangetoond dat personen die een gezonder voedingspatroon hebben met veel fruit en groeten, mogelijk een kleiner risico hebben op het ontstaan van ernstige ziekten zoals een hartaandoening of een beroerte. Een goede hoeveelheid antioxidanten wordt eveneens genoemd als factor bij het tegengaan van verouderingsverschijnselen. Over antioxidanten valt veel meer te vertellen dan veel mensen waarschijnlijk denken!

492900999small